Passe-partouts
Passe-partouts.
Een passe-partout is een blad karton waarin een opening gesneden wordt om een afbeelding in te monteren. Het doel van een passe-partout is een ruimte te creëren tussen het glas en de afbeelding zodanig dat er geen contact is tussen glas en afbeelding.
Hierdoor wordt het ontstaan van condensvlekken en schimmel voorkomen. Het passe-partout heeft dus duidelijk een conserverende functie vandaar de hoge kwaliteitseisen die gesteld worden aan het passe-partoutkarton. Naast deze conserverende functie creëert het passe-partout ook een visueel neutrale zone rond de afbeelding waardoor ze beter tot haar recht komt. Het karakter van de afbeelding is bepalend voor de keuze van het materiaal, de kleur en de verhoudingen van het passe-partout.
Soorten passe-partouts.
Naargelang de opbouw spreken wij van:
enkel passe-partout of bovenkaart. Dit is de bassisuitvoering van een passe-partout: in een karton van meestal 1.5 mm dikte wordt een opening of venster gesneden waarachter de afbeelding wordt gemonteerd. Bij conservatiekarton heeft men de keuze van 0.5 - 1.0 - 1.5 - 2.0 en 2.5 mm dikte.
dubbele passepartout dit is een variante waarbij twee enkele passe-partouts met verschillende uitsnit in sandwich op elkaar gemonteerd worden. De passe-partouts kunnen in verschillende of in eenzelfde kleur en dikte uitgevoerd worden.
diepte passepartout dit is een klassieker onder de passe-partouts. Het passe- partout is gelaagd opgebouwd. Op de body, dit is een enkel passe-partout (afgekort: ppt.) van 2.5 à 3 mm dikte wordt een enkel ppt van 1.5 mm gemonteerd (met groter beeldvenster of uitsnit) zodat een diepte ppt. ontstaat. Door de dikte bekomt men een zeer solied ppt. dat benevens het esthetisch effect uitermate geschikt is voor het spannen van kunstwerken op papier waardoor zij onberispelijk vlak blijven. De kleur en structuur van het ppt. worden bepaald door de bovenkaart. De neus of biseau van het onderste ppt. kan in bijpassende kleur worden afgeplakt en bij gebruik van een tussenkaart crëeert men een subtiel accentlijntje dat een zeer verfijnde afstemming op de kleur van de afbeelding mogelijk maakt. Naargelang de uitvoering spreekt men van een engels of een frans passe-partout. Tegenwoordig wordt bij diepte passe-partouts de body echter veelal vervangen door ppt-stroken.
zwevend passepartout dit is een enkel of dubbel passe-partout dat gemonteerd wordt op een onderkaart zodat het voor de afbeelding zweeft en hierdoor een heel licht en ruimtelijk effect crëeert.
Dit overzicht is maar een greep uit de vele mogelijkheden in de opbouw van het passe-partout. Naargelang de plaats van het beeldvenster in het passe-partout spreekt men van symetrische en asymmeterische passe-partouts.Ook op dit principe kan men eindeloos blijven variëren. Daarnaast zijn er nog de passe-partouts met meerdere openingen ( pale-male) en de passe-partouts met ronde, ovalen of ruitvormige uitsnit. De mogelijkheden zijn quasi onbeperkt. Basisregel is dat het karakter van de afbeelding bepalend is voor de keuze van het materiaal, de kleur, de uitsnit en de verhoudingen van het passe-partout.
Passe-partoutkarton.
In deze bespreking komen de niet-zuurvrije kwaliteiten niet aan bod omdat zij voor het conserverend inlijsten ongeschikt zijn. Wij beperken ons tot de zuurvrije en de museumkwaliteit.
Zuurvrij passe-partoutkarton.
Passe-partoutkarton is opgebouwd uit verschillende lagen waaraan heel specifieke eisen worden gesteld.
-
De kern is het zwaarste onderdeel van het karton. De standaardkern is een houtbordkern gemaakt van ongeprinte, extra schone, fijne houtvezezls van hoge kwaliteit. Deze extra schone vezels minimaliseren de mogelijkheid van zwarte stippen en zorgen voor een lager lignine-gehalte. De hoogwaardige houtbordkern is pH neutraal en gebufferd. Daarnaast hebben we passe-partoutkarton met de witte zuurvrije kern.Deze kern is niet alleen zuurvrije maar bovendien ook hout- en lignine-vrij en gebufferd met calciumcarbonaat. Deze witte zuurvrije kern heeft een ph-waarde van 7.7 à 8.0, een alkalische reserve van 3-5% en vergeelt niet. Verder zijn en nog de passe-partoutkartons met zwarte of gekleurde kernen van identieke kwaliteit als de witte zuurvrije kernen.
Museumkarton
Museumkarton is wezenlijk verschillend in opbouw. Het is gemaakt van één of meerdere lagen van hetzelfde gebufferde materiaal; de alllerbeste 100% alpha-cellulose, 100% lignien- en zuurvrij, ph-waarde 8.0-8.5 en wordt produceerd onder de strengste kwaliteitsnormen. Door toevoegen van een speciaal soort calciumcarbonaat aan de cellulose ontstaat een zuurvrij gebufferd museumkarton met alkalische reserve van 3-5 % om mogelijke verzuring en veroudering tegen te gaan.
Een ander karton met museale kwaliteit is het ragboard. Ragboard is gemaakt van 100% katoenvezels en evenals cellulose museumkarton een product van absolute topkwaliteit. Het bestaat in een gebufferde en een ongebufferde versie speciaal voor de conservering van oude zwart/wit foto die geen alkalische omgeving verdragen omdat de CaCO3-buffering een reactie kan aangaan met de zilveroxides van de foto's.